English
نما آهنگ ها
رباعیات خیام
اكنون كه ز خوشدلي بجز نام نماند
يك همدم پخته جز مي خام نماند
دست طرب از ساغر مي باز مگير
امروز كه در دست بجز جام نماند!

ايكاش كه جاي آرميدن بودي
يا اين ره دور را رسيدن بودي
كاش از پي صد هزار سال از دل خاك
چون سبزه اميد بردميدن بودي!
تک آهنگ ها

حکیم عمر خیام نیشابوری | هستی و مستی - مقدمه

کتاب “هستی و مستی” روایت دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی است از دنیای پررمز و راز خیام و تلاشی است برای بازشناسی مسائل بنیادی مربوط به این شاعر، عارف، ریاضیدان و منجم معروف ایرانی که به همراه تفسیر دکتر دینانی از رباعیات خیام منتشر شده است.

این کتاب 456 صفحه‌ای را که کریم فیضی هم در تالیف آن با استاد دینانی همکاری داشته، انتشارات موسسه اطلاعات اواخر سال گذشته در 2500 نسخه و با قطع وزیری چاپ کرد و در فاصله سه ماه اخیر بعد از چاپ اول، نایاب شده و دوباره به زیر چاپ رفته است.

در کتاب “هستی و مستی” تصویری نو و متقاوت از خیام و باورها و آموزه‌های وی ارائه می‌شود که با تفاسیری که تاکنون از خیام شده، متفاوت است و ما با خیامی مواجهیم که در جایگاه فیلسوف – ادیب در رباعیات خود نیز فلسفه‌ورزی می‌کند و با ذوق ادبی که دارد در مورد مشکل‌ترین مسایل فلسفه می‌اندیشد.

همچنین در این کتاب ما خیامی را می‌بینیم که پیش از مرگش خلالی در میان دندان داشت و مرتب از “واحد و کثیر” سخن می‌گفت و در طرز تفکر و راه و رسم زندگی خود بیش از هر شخص دیگری به سقراط شباهت دارد چرا که او هم همانند سقراط فضیلت را در علم و معرفت عقلانی می‌داند و به معرفت نفس و خودشناسی بیش از هر چیز دیگری توجه می‌کند.

عمر خيام نيشابوري به روايت دكتر ديناني، پس از مقدمه در باب گفتگو داراي دو بخش است. بخش اول، خيام و چند مساله بنيادي نام دارد و بخش دوم: تفسير رباعيات خيام. كريم فيضي در اين اثر راجع به موضوعات مختلفي مانند فلسفه، ادبيات، خيام و شمس تبريزي، خيام و نيچه، خيام و فرهنگ ايراني، نگاهي انتقادي به خيام با دكتر ديناني گفتگو كرده است. همچنين در قالب گفتگو، محورهايي مانند جهان و انديشه، پيدايي و ناپيدايي، بهشت و جهنم، خرد و زمانه، عشق، عقل و روح، مسأله زيبايي و عقل دايره هستي، تنبه و اخلاق مورد بررسي قرار گرفته است.

نمونه ای از نظریات استاد دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی درباره حکیم خیام نیشابوری:

هستى‏ شناسى حضورى کار عارف است، چون عارف در محضر هستى ‏قرار مى‏ گیرد؛ یعنى خود هستى مى‏ شود و به زبان هستى سخن مى‏ گوید. ملاحظه مى ‏کنید که ‏فضاهاى فیلسوف و عارف فرق دارد و نمى‏ توانیم چهره‏ هایى مانند شمس تبریزى و زکریاى‏ رازى و خیام را با یکدیگر مقایسه کنیم.

خیام هستى‏ شناسى است که در حال سلوک است، اما او را غیر از شمس تبریز نمیدانم. خیام با شمس فرق دارد. شمس رسیده است و با نور هستى در حال زندگى است، ولى‏ خیام با قدم سلوک و تردید، در حال رفتن و پیش شتافتن است؛ یعنى بت‏ها را مى‏ شکند.بت‏ شکنى می‏کند و در حال بت‏ شکستن است."

خیام نظام فکرى ساخته، و بعد از آن عبور کرده است. به‏ طور کلى، خیام نیشابورى مى‏ سازد و عبور مى‏ کند. توقف ندارد. خیام مى‏خواهد به هستى نزدیک بشود و در مقام انس با هستى است. من‏ در مورد خیام تعبیر شورش بر هستى را به کار نمى ‏برم، ولى براى علم امروز این عنوان را به‏ کار مى ‏برم. علم امروز، شورش علیه طبیعت است. شورش است. به حقیقت شورش است...

 


> بازگشت

خبرنامه
كتاب شناسي



تحلیل شخصیت خیام
پدیدآورنده: محمد تقی جعفری تبریزی
ناشر: تهران، کیهان - 1364
تعداد صفحه: 365
ادامه
خیام پژوهان

ادوارد فیتزجرالد