English
نما آهنگ ها
رباعیات خیام
اكنون كه ز خوشدلي بجز نام نماند
يك همدم پخته جز مي خام نماند
دست طرب از ساغر مي باز مگير
امروز كه در دست بجز جام نماند!

ايكاش كه جاي آرميدن بودي
يا اين ره دور را رسيدن بودي
كاش از پي صد هزار سال از دل خاك
چون سبزه اميد بردميدن بودي!
تک آهنگ ها

حکیم عمر خیام نیشابوری | خیام نامه - مقدمه

خواندن شرح حال و شیوه زندگی شاعران خالی از لطف نیست و هر اهل ادبی به خواندن اینگونه نوشته‌ها عشق می‌ورزد. هنگامی که سخن از شاعری باشد که آثارش از درک زیبا شناسانه هستی فراتر می‌رود و به ارائه دیدگاهی تازه برای درک پیچیدگی‌های هستی و حل معماهای آن و نحوه رویارویی با راز و رمزهای جهان پیرامون می‌رسد، این نوشته‌های مربوط به شیوه زندگی و زمان و محیط بالندگی شاعر، خواندنی‌تر می‌گردد.

حکیم عمر خیام نیشابوری، شاعر، ریاضیدان و فیلسوف پر آوازه قرن پنجم و ششم، از آن دسته شاعرانی است که با صراحت و تندی خاصی نظرات فلسفی خود را در اشعارش منعکس کرده و شاید همین امر سبب شده است که او و اعتقادات افراطی‌اش از جامعه طرد شوند؛ اما چه کند شاعر که پر از اندیشه‌های شک آلود و تردید آمیز است. اندیشه‌هایش را بی باکانه مطرح می‌کند و از جان خود، در زمان زندگی‌اش و از دست دادن مخاطب در دوران‌های آینده نمی‌هراسد. تهمت کفر و الحاد را می‌پذیرد؛ اما حتی لحظه‌ای حاضر نمی‌شود که از بیان اندیشه‌های طوفانی‌اش دل بکند. یکی از مهمترین کتابهایی که در حوزه نقد و بررسی شعر و شاعران کهن ایران و در مورد خیام به چاپ رسیده «خیام نامه» نوشته محمدرضا قنبری است.

این کتاب که به بررسی روزگار زندگی خیام، اندیشه‌ها و شعر او می‌پردازد؛ اثری شگرف محسوب می‌شود. کتابی که در بیست و پنج فصل تهیه شده و در نگاه اول، این فصل بندی نشان دهنده جامعیت موضوعات مورد تحقیق است و از همان ابتدای کار، مخاطب در پیش گفتار کتاب در می‌یابد که قصد نویسنده، پرده برداشتن از رازهای خیام نیست.

او می‌نویسد: «اگر صاحب این قلم توانسته باشد انبوه مطالب نوشته شده در مورد خیام را به نظمی قابل پذیرش نزدیک کرده باشد توفیقی برای وی محسوب می‌شود ... » بدین گونه است که قنبری خود را از چنبره نقد علمی و تخصصی رها می‌کند؛ چرا که هدف او پژوهش هستی شناسانه خیام نیست. او در هر فصل از کتاب از متخصصان رشته مورد بحث کمک می‌گیرد و آرای او را ذکر می‌کند. هدف این است که مخاطب را به حقیقت نزدیک کند. او می‌داند که با گوناگونی حیطه کار و جنبه‌های شخصیتی خیام در صورت بهره نبردن از منابع مطمئن و مختلف به رسوایی خود بر خواهد خاست.

قنبری با این روش، «خیام نامه» را به دایره المعارفی بدل می‌کند که همه چیز در مورد خیام در آن یافت می‌شود؛ آن هم مطالبی با اتکا بر منابع علمی و مطمئن. قنبری معتقد است که در مورد خیام باید ابتدا بر همه آنچه که بر جان لطیف او رفته است آگاهی یافت و پس از آن حقیقت الفاظ و عبارات را که تبلور جان ژرف اندیش و مرگ اندیش او است، دریافت. هر آن کو به دانش موصوف است گزیده خداوند است. با گزیده خداوند سخن الحاد، کفر و زندقه ناسزا می‌باشد. چهره خیام از ورای سروده‌هایش چهره‌ای انسانی، دوست داشتنی و شاخص است؛ گویی با هر رباعی، باری از دوش خسته‌ای بر می‌دارد و به زبان دل آنان سخن می‌گوید و به همین نیت است که به جستجو در کتابها، مقالات، نسخه‌های خطی و چاپی راجع به خیام می‌پردازد.

 
خبرنامه
كتاب شناسي



تحلیل شخصیت خیام
پدیدآورنده: محمد تقی جعفری تبریزی
ناشر: تهران، کیهان - 1364
تعداد صفحه: 365
ادامه
خیام پژوهان

ادوارد فیتزجرالد