English
نما آهنگ ها
رباعیات خیام
اكنون كه ز خوشدلي بجز نام نماند
يك همدم پخته جز مي خام نماند
دست طرب از ساغر مي باز مگير
امروز كه در دست بجز جام نماند!

ايكاش كه جاي آرميدن بودي
يا اين ره دور را رسيدن بودي
كاش از پي صد هزار سال از دل خاك
چون سبزه اميد بردميدن بودي!
تک آهنگ ها

حکیم عمر خیام نیشابوری | خیام پژوهان ایران و جهان 6


ادوارد فیتزجرالد 1883 - 1809 م

فیتز جرالد علی رغم دوستان زیاد آدم تنها و منزوی بود، و این حالاتی بود که احتمالآ در انتخاب رباعیات خیام برای ترجمه اثر داشت. زیرا درونمایهٔ بی ثباتی و گذرا بودن زندگی در ترجمه‌های او به چشم می‌خورد . فیتز جرالد گیاه خوار نیز بود و طبیعت را بسیار دوست می‌داشت. فیتز جرالد در ۱۸۵۹ رباعیات خیام را به انگلیسی ترجمه نمود و این کار وی سهم بسزایی در آشنا کردن چهرهٔ خیام با غربی‌ها داشت. اما فیتز جرالد در ترجمه‌هایش چهره‌ای حقیقی از خیام به دست نمی‌دهد.

و این گفتهٔ خود فیتز جرالد است که می‌گوید: "شک دارم که جز ترجمه‌ای بس یک سویه از عمر خیام به دست داده باشم، لیکن آنچه من انجام می‌دهم فقط به صورت حبابی در سطح آب پدید می‌آید و می‌شکند".


آرتور جان آربِری، 1969 - 1905 م

بر اثر مساعی وی در کمبریج کرسی مستقلی برای تدریس زبان و ادبیات فارسی ایجاد گردید. او عضو فرهنگستان و عضو وابستهٔ فرهنگستان ایران و مصر و مجمع علمی دمشق و نایب رئیس کمیتهٔ ترجمهٔ یونسکو بود. در ۱۹۴۸ انجمن خاورشناسان بریتانیا را تشکیل داد. آثار وی از نظر تنوع و تعدد و نیز جامعیت آرایی که عرضه می‌کند، و نیز به سبب نثر روان و بیان ساده و شاعرانه‌ای که در نگارش یا ترجمه به کار می‌برد، از شهرت فراوانی برخوردار است.

ترجمهٔ وی از قرآن مجید گرچه از صحت و دقت کافی بهره‌مند نیست، مشهورترین ترجمهٔ انگلیسی قرآن به شمار می‌آید. آربری نویسنده‌ای پرکار بود و آثار ارزندهٔ فراوانی از تحقیق و تصحیح و ترجمه به صورت کتاب و مقاله به انگلیسی و فارسی از وی به جا مانده‌ است.


وی نسخه فارسی رباعیات را در سال 1949 و ترجمه انگلیسی آن را در سال 1951 منتشر کرد و با نگارش کتابی به نام "داستان رباعیات" تحقیقات خود را درباره ی خیام، ترجمه فیتزجرالد و نسخه های خطی رباعیات کمال بخشید و یکبار دیگر در سال 1961 به ترجمه گزیده ای نو از رباعیات خیام همت ورزید.
 
 
پیتر ایوری، 2008 - 1923 م

پیتر اِیوری ایرانشناس انگلیسی است. وی در جوانی در ارتش انگلیس در هند خدمت کرد و در آن جا با زبان فارسی آشنا شد. سپس در شرکت ملی نفت ایران و انگلیس استخدام شد و در آبادان مسئول آموزش زبان فارسی به انگلیسی‌ها شد. ایوری بعد از ملی شدن نفت در استخدام شرکت ملی نفت ایران باقی ماند و از این طریق با زبان و ادبیات فارسی بیشتر آشنا شد. وی در طول عمر خود آثار زیادی در حوزه ایرانشناسی انتشار داده‌ است.

اولین اثر او ترجمه مشترکی است از برخی رباعیات خیام و سی غزل از حافظ که با کمک جان هیث استابس John Heath-Stubbs شاعر انگلیسی ترجمه شده‌ است و آخرین آن ترجمه کامل دیوان حافظ به زبان انگلیسی است. وی شاگردان زیادی در حوزه ایرانشناسی تربیت کرده و در سال‌های پایانی عمر در کینگز کالج کمبریج مشغول به تحقیق و تدریس بود.


استاد ایران شناسی دارای کرسی زبان فارسی در دانشگاه کمبریج، وی در سال 1979 با همکاری جان هیث به ترجمه نوینی از رباعیات خیام به انگلیسی همت کرد. وی درباره شخصیت ادبی فیتزجرالد، ترجمه وی و مشابهت های روحی او با خیام نیز مقالاتی نگاشته است که برخی از آنها در مجله ی سخن سال 1338 ش چاپ گردیده است.
 

یوگنی ادواردویچ برتلس 1957 - 1890 م

ایران شناس بزرگ روس، نویسنده تاریخ ادبیات فارسی، تصوف و ادبیات تصوف مجموعه رباعیات خیام دو سال پس از مرگ وی در سال 1959 به اهتمام رستم علی اف و محمد نوری عثمان اف در انستیتو خاورشناسی فرهنگستان علوم شوروی انتشار یافت.
 

 

فردریک روزن 1935 - 1856 م

دکتر روزن نسخه فارسی رباعیات خیام را در سال 1924 م و ترجمه منظوم آلمانی رباعیات را در سال 1925 در برلین و ترجمه انگلیسی خود را از رباعیات در سال 1930 در لندن انتشار داد.

وی در مقدمه های فارسی و انگلیسی خود از کمک های معنوی آقایان غنی زاده، سلماسی و دکتر تقی ارانی قدردانی کرده است.

 
خبرنامه
كتاب شناسي



تحلیل شخصیت خیام
پدیدآورنده: محمد تقی جعفری تبریزی
ناشر: تهران، کیهان - 1364
تعداد صفحه: 365
ادامه
خیام پژوهان

ادوارد فیتزجرالد